💰 BigDecimal trong Java

Dùng đúng từ đầu để không sửa sai về sau (Java 9+)

BigDecimal không khó.

Cái khó là dùng sai nhưng không biết mình đang sai.

Nếu từng:

• Thấy 0.1 + 0.2 ra kết quả lạ
• Bị ArithmeticException khi chia
• Bị IDE cảnh báo deprecated mà không hiểu vì sao

👉 Bài này sinh ra để giải quyết toàn bộ những chỗ đó.

1️⃣ Vì sao double không phù hợp cho số thập phân “nghiêm túc”?

System.out.println(0.1 + 0.2);

Kết quả:

0.30000000000000004

Đây không phải bug, mà là bản chất:

• double lưu số bằng nhị phân
• Nhiều số thập phân trong hệ 10 → vô hạn trong hệ 2
• Máy buộc phải làm tròn → sinh sai số

Với nhiều bài toán, sai số này không đáng kể.

Nhưng với tiền bạc, nghiệp vụ, thanh toán → không chấp nhận được.

2️⃣ BigDecimal là gì (hiểu đúng để dùng đúng)?

BigDecimal là một object dùng để:

• Lưu số thập phân chính xác tuyệt đối
• Quản lý rõ ràng giá trị + số chữ số sau dấu phẩy (scale)
• Tránh hoàn toàn sai số nhị phân

import java.math.BigDecimal;
import java.math.RoundingMode;

📌 Hai đặc điểm cần nhớ:

• BigDecimal không phải primitive
• BigDecimal immutable (bất biến)

3️⃣ Khởi tạo BigDecimal – cái nào cũ, cái nào nên dùng

❌ Không dùng

new BigDecimal(0.1);

0.1 đã sai ngay từ double, BigDecimal chỉ sao chép lại sai số đó.

📖 Cách hay thấy trong tài liệu

new BigDecimal("0.1");

✔️ Chính xác ❌ Nhưng:

• Phụ thuộc String
• Không tiện khi xử lý số
• Ít gặp trong code thực tế

✅ Cách nên dùng (Java hiện đại)

BigDecimal a = BigDecimal.valueOf(0.1);
BigDecimal b = BigDecimal.valueOf(0.2);

• An toàn
• Gọn
• Phổ biến
• Không deprecated

👉 Nếu không có lý do đặc biệt, hãy dùng valueOf()

4️⃣ BigDecimal là immutable – hiểu cho đúng

BigDecimal a = BigDecimal.valueOf(10);
a.add(BigDecimal.valueOf(5));

System.out.println(a); // 10

Không phải vì add() không chạy,

mà vì BigDecimal không thay đổi object cũ.

Cách đúng

a = a.add(BigDecimal.valueOf(5));

Mỗi phép toán → trả về object mới.

Điều này giúp:

• An toàn
• Không side-effect
• Dùng tốt trong môi trường nhiều luồng

5️⃣ Phép toán với BigDecimal

BigDecimal không dùng toán tử, mà dùng method:

a.add(b);        // cộng
a.subtract(b);   // trừ
a.multiply(b);   // nhân

Chia – phần dễ lỗi nhất

BigDecimal.valueOf(10).divide(BigDecimal.valueOf(3));

👉 Lỗi ArithmeticException

Vì:

• 10 / 3 = số vô hạn
• Java bắt buộc bạn quyết định làm tròn

Cách đúng

BigDecimal result = BigDecimal.valueOf(10)
    .divide(BigDecimal.valueOf(3), 2, RoundingMode.HALF_UP);

6️⃣ RoundingMode – GIẢI THÍCH ĐẦY ĐỦ & RÕ RÀNG

Từ Java 9:

• ❌ BigDecimal.ROUND_* → deprecated
• ✅ Dùng RoundingMode (enum)

Các RoundingMode phổ biến

🔹 HALF_UP (PHỔ BIẾN NHẤT)

2.345 → 2.35

• = 5 thì làm tròn lên

• Dễ hiểu
• Thường dùng cho tiền bạc

👉 Mặc định hợp lý nếu không có yêu cầu đặc biệt

🔹 HALF_EVEN (làm tròn ngân hàng)

2.345 → 2.34
2.355 → 2.36

• Nếu chữ số cuối là 5 → làm tròn về số chẵn gần nhất
• Giảm sai số tích lũy khi tính nhiều lần

👉 Thường gặp trong hệ thống ngân hàng

🔹 DOWN

2.349 → 2.34

• Cắt bỏ phần dư
• Không bao giờ làm tròn lên

👉 Dùng khi không được vượt quá giá trị gốc

🔹 UP

2.341 → 2.35

• Chỉ cần có phần dư → làm tròn lên

👉 Dùng khi cần đảm bảo không bị thiếu

🔹 FLOOR

• Luôn làm tròn xuống
• Hướng về −∞

-2.31 → -2.32

🔹 CEILING

• Luôn làm tròn lên
• Hướng về +∞

-2.31 → -2.31

Gợi ý chọn nhanh

7️⃣ equals() vs compareTo() – khác nhau ở đâu?

BigDecimal a = BigDecimal.valueOf(10.0);
BigDecimal b = BigDecimal.valueOf(10.00);

equals()

a.equals(b); // false

So cả giá trị + scale

compareTo()

a.compareTo(b) == 0 // true

So giá trị toán học

👉 So số → dùng compareTo()

8️⃣ So sánh với 0 – cách gọn và đúng

if (a.compareTo(BigDecimal.ZERO) > 0) {
    // a > 0
}

Dùng BigDecimal.ZERO:

• Không tạo object mới
• Code rõ ràng
• Chuẩn Java

9️⃣ Ví dụ thực tế: Tính tiền

BigDecimal price = BigDecimal.valueOf(19999.99);
BigDecimal quantity = BigDecimal.valueOf(3);

BigDecimal total = price.multiply(quantity)
                        .setScale(2, RoundingMode.HALF_UP);

• multiply → nghiệp vụ
• setScale → yêu cầu hiển thị / lưu trữ
• HALF_UP → dễ hiểu, dễ kiểm soát

🔟 Khi nào KHÔNG nên dùng BigDecimal?

BigDecimal chính xác, nhưng không rẻ về hiệu năng.

1️⃣1️⃣ TÓM TẮT NHANH

Cũ vs Mới

🎯 KẾT LUẬN

BigDecimal không phải để dùng khắp nơi. Nhưng khi đã dùng, phải dùng đúng.

Nếu chỉ nhớ 3 dòng:

BigDecimal.valueOf()
RoundingMode
compareTo()

👉 Bạn đã tránh được 90% lỗi BigDecimal phổ biến rồi.